Wat is IFS? Een heldere uitleg van Internal Family Systems
Wat is IFS? Internal Family Systems, meestal afgekort tot IFS, is een therapievorm die ervan uitgaat dat een mens niet uit één geheel bestaat, maar uit verschillende innerlijke delen. Die delen zijn niet letterlijk tastbaar, maar je kunt ze wel herkennen in de manier waarop je denkt, voelt, waarneemt en met jezelf omgaat.
Een eenvoudige manier om dat te begrijpen, is dat mensen vaak vanzelf al in dit soort taal spreken. Bijvoorbeeld: een deel van mij wil dit wel, maar een ander deel van mij wil het juist niet. Of: een deel van mij is boos, maar een ander deel vindt dat ik me niet zo moet aanstellen. IFS neemt dat serieus. Niet als iets vreemds, maar juist als iets heel menselijks.
Waarom heet het Internal Family Systems?
De naam roept soms wat verwarring op. Mensen denken dan dat het over hun echte familie gaat, of dat ze hun moeder, broer of zus erbij moeten halen. Maar dat is niet wat ermee bedoeld wordt.
Het woord family verwijst hier naar je innerlijke systeem. IFS gaat ervan uit dat je in jezelf als het ware een innerlijke familie hebt: delen die met elkaar verbonden zijn, elkaar beïnvloeden, soms voor elkaar zorgen en soms met elkaar botsen. Ze hebben allemaal hun eigen rol en hun eigen patroon.
Wat zijn delen?
Binnen Internal Family Systems wordt ervan uitgegaan dat iedereen verschillende delen in zich heeft. Zulke delen kunnen zich op allerlei manieren laten zien. Het ene deel in jou wil misschien rust en veiligheid, terwijl een ander deel juist avontuur wil. Een deel kan kritisch zijn, een ander kwetsbaar, nog een ander speels of teruggetrokken.
Dat betekent niet dat er iets mis met je is. Volgens IFS is het juist normaal dat een mens innerlijk niet altijd één lijn volgt. Veel van wat wij ambivalentie, innerlijke strijd of twijfel noemen, kun je ook zien als verschillende delen die ieder iets anders proberen te doen.
Wat is het Zelf binnen IFS?
Wat binnen IFS centraal staat, is het Zelf. Dat wordt vaak met een hoofdletter geschreven om aan te geven dat het om iets specifieks gaat.
Het Zelf is binnen IFS datgene in jou dat van nature kalm, helder, nieuwsgierig en compassievol is. Het is de kern in jou die overzicht heeft en niet meteen overspoeld raakt.
Vaak wordt het Zelf beschreven aan de hand van de acht C’s: Calm, Curious, Compassionate, Clear, Confident, Courageous, Creative en Connected. In het Nederlands gaat het dan om eigenschappen als kalmte, nieuwsgierigheid, compassie, helderheid, zelfvertrouwen, moed, creativiteit en verbondenheid.
Volgens IFS heeft het Zelf een helende werking. Vanuit die Zelfenergie kun je andere delen in jezelf beter leren kennen, begrijpen en helpen herstellen.
De drie soorten delen binnen IFS
Binnen IFS wordt vaak gewerkt met drie soorten delen: managers, firefighters en exiles.
Managers zijn de delen die proberen de boel onder controle te houden. Ze helpen je om te plannen, je aan te passen, te presteren, problemen te voorkomen en het dagelijks leven draaiende te houden.
Firefighters, of brandweerdelen, komen juist in actie wanneer er acute spanning ontstaat. Zodra er pijn, schaamte of angst dreigt door te breken, willen zij die brand zo snel mogelijk blussen. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren door verdoving, afleiding, impulsief gedrag, boosheid, dissociatie of verslavende patronen.
Exiles zijn de delen die pijn dragen. Vaak gaat het om delen waarin verdriet, schaamte, angst, afwijzing of oude kwetsuren opgeslagen liggen. Soms zijn het ook delen waarin juist levendigheid, speelsheid of creativiteit zit, maar die ooit niet welkom waren en daarom naar de achtergrond zijn verdwenen.
Als zulke delen worden weggestopt, verdwijnt er vaak ook iets van jouw levendigheid mee. Juist daarom kan het zo waardevol zijn om er weer contact mee te krijgen.
No bad parts
Een heel belangrijk uitgangspunt van IFS is dat geen enkel deel in wezen slecht is. No bad parts, zoals Richard Schwartz het noemt.
Dus ook als een deel streng, perfectionistisch, vermijdend of destructief lijkt, gaat IFS ervan uit dat dat deel ooit een begrijpelijke rol heeft aangenomen. Het probeert iets te voorkomen, iets te beschermen of jou ergens doorheen te helpen.
Een deel kan bijvoorbeeld ooit geleerd hebben dat het veiliger is om alles heel goed te doen. Dat was misschien ooit helpend. Maar als datzelfde deel daar jaren later nog steeds extreem in doorgaat, kan het juist tot spanning, perfectionisme en vastlopen leiden.
Volgens IFS is het probleem dus niet dat een deel slecht is. Het probleem is eerder dat een deel is blijven hangen in een oude beschermende rol.
Hoe werkt IFS in de praktijk?
Wat is IFS in de praktijk? Het betekent dat je niet gaat vechten met je innerlijke delen, en ze ook niet zomaar probeert weg te duwen. In plaats daarvan ga je ze serieus nemen.
Je benadert ze met nieuwsgierigheid en compassie. Je probeert te ontdekken: wie ben jij, wat doe jij voor mij, waar ben je bang voor, en wat probeer je te voorkomen?
Je leert zo’n deel beter kennen, spreekt er waardering voor uit en geeft het erkenning. Niet om erin vast te blijven zitten, maar zodat het zich veiliger voelt. Vaak gebeurt er dan iets belangrijks: zo’n deel merkt dat jij er echt bent, dat jij het ziet, en dat het misschien niet meer zo hard hoeft te werken als vroeger. Dat geeft ruimte.
Waarom IFS voor veel mensen zo helpend voelt
Wat Internal Family Systems voor veel mensen bijzonder maakt, is dat beschermende delen niet worden gezien als lastige weerstand die gewoon moet verdwijnen. Binnen IFS worden juist ook die beschermers met respect benaderd.
Je duwt ze niet aan de kant. Je gaat eerst met hen in gesprek. Je toont interesse, erkenning en respect voor de rol die ze hebben gehad. En pas daarna kijk je of er voorzichtig ruimte ontstaat om ook contact te maken met de meer pijnlijke, verstoten delen daaronder.
Juist dat maakt IFS voor veel mensen zo bevrijdend. Het is niet alleen een manier om klachten te begrijpen, maar ook een manier om met meer mildheid naar jezelf te kijken. En misschien is dat wel de kern van IFS: niet harder tegen jezelf vechten, maar leren luisteren naar wat er vanbinnen leeft.
Related Posts
IFS bij ontrouw: welk deel in jou ging over de grens?
IFS zelf doen: is dat veilig?
Dankje voor de mooie heldere uitleg.
Interessant wat betreft IFS, het eerste wat bij me opkwam bij IFS was dus niet correct: Systeemtherapie, je weet wel een vorm van familie therapie, waarbij hierarchie en grenzen, regels en rollen binnen het gezin worden geannalyseerd met de bijbedoeling om op die manier een nieuwe balans te vinden. Er zijn legio voorbeelden van, maar stel je hebt een gezin en de moeder of vader is zwaar alcoholist en daardoor chronisch ziek. Dan heb heel vaak een oudste zoon of dochter die de rol van de vader of moeder figuur gaat overnemen om noodzakelijke zaken binnen het gezin over te nemen (of juist een siske de rat figuur, dat kan ook). Dingen zoals boodschappen doen, koken, huishouden, voor de jongere kinderen zorgen etc. Het aspect daaraan is dat alles waar een mens mee te maken heeft gehad tijdens zijn of haar leven, kan een logische oorzaak zijn van al die IFS aspecten die jij bespreekt in deze blog. Jouw innerlijke IFS systeem is daarmee een soort spiegelbeeld van jouw wijze van opgroeien tot je huidige leeftijd. Ook moest ik denken aan “maps of meaning” het boek en lecture series van Jordan Peterson https://www.youtube.com/watch?v=I8Xc2_FtpHI&list=PLsvFdgT3ETgAVZWj0faD0sDJhJh2NeZwe . Hij exploreert daarbij hoe de mens omgaat met hoe het is, en hoe het zou moeten zijn, met als gevolg het nastreven van “meaning” in de vorm van zingeving of het geloven in iets en daarnaast de relatie met het nog onbekende. Mensen kunnen zich bewust zijn van doelen, zoals later arts willen worden als een vorm van zingeving binnen hun leven. Als dan vervolgens blijkt dat ze geen arts konden worden (door onbekende heuvels en dalen), maar verpleegkundige zijn, dan kan dat voor hun een grote teleurstelling zijn, dat is het conflict tussen hoe het is en hoe het zou moeten zijn. Vaak zijn mensen zich niet bewust van doelen. Een voorbeeld van een onbewust doel is: een persoon is verkracht, zoekt de rest van het leven volledige veiligheid. Gevolg is: overgewicht (of in elk geval zichzelf verwaardelozen, omdat aantrekkelijkheid vaak als reden wordt genoemd voor verkrachting) en leven in een volledig isolement, geen vrienden, na het werk meteen naar huis, het mensbeeld is zo veranderd van goed naar slecht (van naief naar paranoïde), wat ook kan leiden tot allerlei interne conflicten etc. Het interne conflict daarbij zijn de vragen: hoe is het leven, en hoe zou het moeten zijn? En wat komt er tussendoor op je pad. Met daarbij het perspectief: je bent de sommatie van alle dingen in jouw leven van je gezin, straat, dorp, stad, staat, religie, cultuur, literatuur tot aan mythen sagen en legenden, het collectief onbewuste etc. Letterlijk alle vormen van zaken die bewust of onbewust in je leven zijn gekomen kunnen een rol spelen bij wat jij gelooft van hoe het zou moeten zijn en dat beïnvloed gedrag of interne schermutselingen. Een boeiend idee over het collectieve onderbewuste is trouwens het volgende. Je merkt aan het westen dat mensen opeens zich schuldig beginnen te voelen over schade aan de natuur. Dat is afkomstig van materialisme in combinatie met calvinisme: werkcultuur. En dat leer je als je met kind met auto’s speelt, dat als je later goed je best doet dat je dan een ferrari kunt aanschaffen. Vergelijk dat eens met Thailand, een Boedhistische cultuur waar mensen gelukkig zijn met helemaal niks en daardoor heb je een gedeelte van thailand zonder natuurschade, maar inmiddels ook een gedeelte met natuurschade, lang leve de westerse beinvloeding van hun cultuur dus. Maar zonder westerse cultuur overleeft de mensheid op lange termijn niet, omdat we het voortbestaan van de mens moeten bewerkstelligen in dit universum.. Dat conflicteerd weer vanwege de natuurschade etc. Er zijn zoveel voorbeelden van interne conflicten in ons hoofd. Leuk dat je me zo aan het denken hebt gezet!!
Dank voor je uitgebreide reactie, Bas! Mooi hoe je de link legt tussen IFS, systeemtherapie en de invloed van alles wat we in ons leven meekrijgen. Vooral dat spanningsveld tussen hoe het is en hoe het ‘zou moeten zijn’ sluit inderdaad mooi aan bij interne delen en conflicten. Leuk dat het artikel zoveel gedachten bij je losmaakte!
Nog een gedachte. Ik zal het kort houden ivm het tijdstip.
4 stellingen.
1. Je hebt de somatie van alle input (alles wat het menselijk brein heeft meegekregen), de “blackbox”= hoe het brein functioneert “tandradertjes die draaien” en als resultaat output= alle vormen van gedrag.
2. De werking van de “blackbox” is eigenlijk het intrigerende aan psychologie. Het is namelijk geen exacte wetenschap, je kunt dus niet spreken van causaliteit input=output, de complexiteit van de blackbox is enorm en voor anderen niet bekend.
3. Het enige wat een psycholoog kan doen is vragen waarom de betreffende persoon tot zijn gedrag is gekomen en doorvragen tot de kern van de gedachten; zelfcommunicatie (bijvoorbeeld de kern van iemands zelfcommunicatie, de blackbox: “we leven maar 1 keer” als kerngedachte, en vervolgens uit het vliegtuig springen”). Daarin speelt alleen de verklaring van die persoon een doorslaggevende rol, alle psychologische theorieën en vaak zelfs alle vormen van taal zullen niet kunnen uitdrukken wat er precies in die “blackbox” omgaat.
4. Hoe vaker de persoon op verschillende manieren licht laat schijnen op zijn perceptie, zijn innerlijke gedachtengang, wat tot het gedrag heeft geleid, hoe beter voor bewustwording. Dit is de enige vorm van nuttige toegepaste psychologie, omdat deze persoon daar iets aan heeft. Alle andere vormen van psychologie zouden eigenlijk moeten komen te vervallen bij het complexiteits argument; ieder mens is anders.
Nu vroeg ik me af wat de beste wetenschappers / professionals hiervan vinden? Mijn stelling is dus dat algemeen geformuleerde psychologische theorieën irrelevant zijn voor individuen, door hypercomplexiteit. En daaruit blijkt ook hoe belangrijk IFS en vergelijkbare tools kunnen zijn, om de persoon zelf te laten bepalen hoe zijn brein ongeveer werkt. Dus hoe controversieel ook, de oude scholen van psychologie, waarin alle vormen van gedrag algemeen moesten worden verklaard, moeten de afvalbak in. Of is mijn theorie onjuist?
Als mijn theorie onjuist is, dan zou AI mogelijk gedrag kunnen voorspellen als volgt:
Gegeven “input x”
AI voorspelling output gedrag van een persoon:
a% kans op gedrag i
b% kans op gedrag j
c% kans op gedrag K
etc.
Of te wel een kansdichtheidswolk die voorspelt wordt door “big data” over een persoon.