Schaduwwerk Oefeningen
Vier manieren om een verborgen kant te ontdekken
Soms wordt een verborgen kant van jezelf zichtbaar in iets heel gewoons: wie je bewondert, waar je sterk op reageert of wat je absoluut niet van jezelf mag zijn. Kies vooral een oefening die je nieuwsgierig maakt.
01 OEFENING Bewondering Onderzoek welke eigenschappen in anderen je misschien ook in jezelf meer ruimte zou willen geven. +
Denk aan iemand die je bewondert om hoe diegene in het leven staat. Het hoeft niet iemand te zijn die je persoonlijk kent.
Wie bewonder je?
Kies één persoon die direct bij je opkomt.
Wat trekt je aan?
Vrijheid? Zelfvertrouwen? Zachtheid? Creativiteit?
Brutaliteit? Kalmte? Leiderschap?
Zoek het in jezelf.
Waar bestaat een kleine versie van deze eigenschap misschien al in jou?
Welke kant van jezelf zou je wat meer ruimte willen geven?
? Wat zou dit kunnen betekenen? Spoiler: kijk eerst wat je zelf hebt ontdekt.
Als je een eigenschap sterk bewondert in iemand anders, betekent dat niet automatisch dat jij precies hetzelfde bent. Maar het kan wel interessant zijn dat je deze kwaliteit zo duidelijk herkent en waardeert.
Misschien is het een kant die in jou ook aanwezig is, maar veel minder ruimte krijgt. Je bewondert bijvoorbeeld hoe vrij iemand is, terwijl jij jezelf vaak inhoudt. Of hoe rustig iemand blijft, terwijl jouw eigen rustige kant snel wordt overstemd.
Soms bewonderen we buiten onszelf iets wat binnen onszelf nog wat meer toestemming mag krijgen.
02 OEFENING De overreactie Gebruik een sterke reactie als ingang om te ontdekken welke kant van jou ineens in actie kwam. +
Denk aan een moment waarop je reactie achteraf groter voelde dan de situatie op zichzelf leek te vragen.
Ga terug naar het moment.
Wat gebeurde er precies?
Wie kwam in actie?
Welke kant van jou nam op dat moment razendsnel het over?
Word nieuwsgierig.
Wat dacht deze kant dat er op het spel stond?
Waar probeerde deze reactie je misschien tegen te beschermen?
? Wat zou dit kunnen betekenen? Waarom reageerde juist deze kant zo sterk?
Een sterke reactie kan erop wijzen dat er voor een deel van jou veel meer gebeurde dan alleen de situatie van dat moment.
Misschien voelde een kant zich bedreigd, afgewezen, gecontroleerd, genegeerd of machteloos. Zo’n reactie hoeft dus niet simpelweg “te heftig” te zijn. Er kan een beschermende logica achter zitten.
Vraag niet alleen waarom je zo sterk reageerde, maar ook: welke kant van mij dacht blijkbaar dat hij nú moest ingrijpen?
03 OEFENING De verboden eigenschap Ontdek welke eigenschappen bij jou nauwelijks mogen bestaan — en wat daarachter zit. +
Sommige eigenschappen hebben we zo sterk afgewezen dat ze bijna niet meer bij ons mogen horen.
Vul de zin in.
Welke woorden roepen onmiddellijk iets bij je op?
Zoek de bewaker.
Welke kant van jou zorgt ervoor dat je vooral níét zo wordt?
Geef het verbodene een stem.
Wat zou deze kant zeggen als hij even niet gecorrigeerd werd?
Zit er misschien ook iets bruikbaars verstopt in deze verboden eigenschap?
? Wat zou dit kunnen betekenen? Waarom mag deze eigenschap eigenlijk niet bestaan?
Hoe sterker je vindt dat je iets absoluut niet mag zijn, hoe interessanter het kan zijn om te kijken welke kant van jou die regel bewaakt.
Misschien moest jij bijvoorbeeld altijd sterk zijn en werd afhankelijkheid daarom verdacht. Of moest je altijd rekening houden met anderen, waardoor “egoïstisch zijn” bijna geen ruimte kreeg.
Dat betekent niet dat je ineens het tegenovergestelde moet worden. Maar achter een verboden eigenschap kan ook een kwaliteit verstopt zitten: achter egoïsme misschien zelfzorg, achter brutaliteit misschien assertiviteit, achter luiheid misschien rust.
Een verboden kant hoeft niet volledig terug te komen. Misschien heeft hij alleen iets bij zich wat jij kunt gebruiken.
04 OEFENING Wie vind jij verschrikkelijk? Onderzoek waarom een bepaald type mens zoveel weerstand bij je oproept. +
Kies een type mens waarbij je bijna onmiddellijk weerstand voelt.
Kies je type.
Wie roept meteen een duidelijke reactie bij je op?
Maak er een karikatuur van.
Wat vind je nou precies zo verschrikkelijk aan deze persoon?
Draai de blik om.
Stel dat één procent van deze figuur ook in jou leeft.
Waar zou je hem vinden?
Wat gebeurt er wanneer je deze kant niet veroordeelt, maar alleen onderzoekt?
? Wat zou dit kunnen betekenen? En wat heeft die verschrikkelijke figuur met jou te maken?
Soms vinden we iemand gewoon irritant omdat diegene irritant gedrag vertoont. Niet iedere ergernis is een projectie.
Maar een opvallend sterke afkeer kan wel een interessante ingang zijn. Misschien doet die persoon schaamteloos iets wat jij jezelf nooit toestaat. Misschien vertegenwoordigt hij precies het tegenovergestelde van hoe jij vindt dat je moet zijn.
De vraag is dus niet: “Ben ik stiekem precies zo?” De interessantere vraag is: “Waarom raakt juist deze eigenschap zo’n gevoelige snaar?”
Je schaduw zit niet noodzakelijk in dezelfde eigenschap, maar soms wel in de innerlijke regel waartegen die persoon ingaat.
Niet alles wat je bewondert of afwijst zegt automatisch iets over je schaduw. Zie deze oefeningen vooral als een uitnodiging om nieuwsgierig te worden: waarom roept juist dit zoveel in mij op?
